Waarom gelden voor online kansspelen per land zulke verschillende regels, terwijl internet geen grenzen kent? Dit stuk zet het Nederlandse model naast het bredere Europese beeld en laat zien waar nationale keuzes het verschil maken, zowel in de regels zelf als in de manier waarop ze in de praktijk uitpakken.

Kansspelbeleid als nationale zaak

Binnen de Europese Unie bepaalt elke lidstaat in belangrijke mate zelf hoe het kansspelbeleid eruitziet. Er bestaat geen Europese vergunning die in alle landen tegelijk geldt, en elk land kiest een eigen balans tussen toegang, toezicht en bescherming. Achter die keuzes zitten uiteenlopende tradities, waarin gokken soms als gewone dienstverlening en soms als gevoelige activiteit wordt gezien. Het gevolg is dat dezelfde vraag, bijvoorbeeld wie wat mag aanbieden, in elk land anders wordt beantwoord.

Begrippenlijst Europees kader

Wie regels van verschillende landen vergelijkt, komt een vaste reeks termen tegen. Een lidstaat is een land dat bij de Europese Unie hoort, en de nationale regelgeving is het geheel van wetten dat dat land zelf vaststelt. De toezichthouder is de instantie die de naleving bewaakt, en grensoverschrijdende dienstverlening betekent dat een bedrijf in het ene land diensten aanbiedt aan klanten in een ander land. In het Nederlandse stelsel komt daar de Europese Economische Ruimte bij, een samenwerkingsverband dat naast de lidstaten van de Unie ook enkele andere landen omvat. Bij het lezen van buitenlandse bronnen helpt het om te weten welke van deze begrippen precies worden bedoeld.

De termen op een rij:

• lidstaat: een land dat tot de Europese Unie behoort
• nationale regelgeving: de wetten die een land zelf vaststelt
• toezichthouder: de instantie die de naleving bewaakt
• grensoverschrijdende dienstverlening: diensten aan klanten in een ander land

Grensoverschrijdend aanbod in de online wereld

Ter illustratie kan een site als Gransino dienen om te zien hoe een aanbieder zijn pagina’s indeelt. Een website is in principe overal ter wereld te openen, ook waar de regels van het land van herkomst niet gelden. Daardoor kunnen aanbod en wetgeving uit elkaar lopen: een bedrijf kan in het ene land zijn kantoor hebben en een publiek in het andere land bereiken. Nationale regels bepalen daarom ook op wie ze zich richten, niet alleen waar een bedrijf zit, en dat verklaart waarom landen telkens opnieuw vastleggen welk aanbod voor hun inwoners is bedoeld.

Hoe lidstaten verschillen

De verschillen tussen landen zijn vooral van kwalitatieve aard. Sommige landen kennen een staatsmonopolie voor bepaalde vormen van kansspelen, andere werken met een vergunningstelsel waarin meerdere aanbieders actief zijn, en weer andere combineren beide. Ook de regels voor reclame, de belasting en de beschermingsmaatregelen lopen uiteen. Vergelijking op detail vraagt daarom altijd om een bron uit het land zelf, omdat een overzicht al snel verouderd of onvolledig is.

Taal en keuring van spelsystemen

In Nederland moeten spelregels en knoppen in het Nederlands zijn, en spelsystemen worden vooraf getoetst volgens Keuringsschema 2.1, dat sinds 1 oktober 2024 geldt. Dat is een nationale invulling: een ander land kan een andere taaleis en een eigen toetsmethode hebben, zodat een spel dat elders is toegelaten niet automatisch ook in Nederland mag draaien.

Reclame en sponsoring in vergelijking

De Nederlandse regels voor reclame behoren tot de strengere. Ongerichte reclame voor online kansspelen is sinds 1 juli 2023 verboden, en sponsoring door online aanbieders, ook in de sport, sinds 1 juli 2025. Daarnaast mogen geen rolmodellen zoals influencers of (oud-)topsporters in reclame optreden, en mag reclame niet op jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar zijn gericht. Andere landen kiezen vaak een lichtere aanpak, bijvoorbeeld door reclame binnen bepaalde kanalen toe te staan of sponsoring te laten bestaan. Een beslissing over reclame is daarmee altijd ook een beslissing over hoe zichtbaar de sector mag zijn.

Spelerbescherming als nationale invulling

Ook de bescherming van spelers krijgt in elk land een eigen vorm. In Nederland zijn onder meer een centraal uitsluitingssysteem, het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen of CRUKS, en limieten voor nieuwe spelers ingevoerd. Daarbij is de maandelijkse stortingsgrens voor volwassenen op 350 euro gesteld en voor jongvolwassenen op 150 euro. Zulke maatregelen bestaan niet overal in dezelfde vorm.

Vestigingseis voor aanbieders

Een bedrijf dat in Nederland een KOA-vergunning wil houden, moet gevestigd zijn in de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte. De eis knoopt een aanbieder vast aan een rechtsorde waarin toezicht en handhaving goed te organiseren zijn, en geldt voor elke houder. Een bedrijf buiten die gebieden komt dus niet in aanmerking.

Waarom een buitenlandse licentie niet volstaat

Wie online kansspelen aan spelers in Nederland wil aanbieden, heeft een Nederlandse KOA-vergunning nodig, op grond van artikel 31a van de Wet op de kansspelen en verleend door de Kansspelautoriteit. Een licentie uit een ander land kan daarvoor niet in de plaats komen, ook niet wanneer dat land tot de Europese Unie behoort. De reden is dat elk land zelf bepaalt welk aanbod voor zijn eigen inwoners toegestaan is, en dat de Nederlandse regels, van spelerbescherming tot reclame, alleen gelden voor wie onder de Nederlandse vergunning valt. Daarmee is de vergunning een voorwaarde die aan de Nederlandse markt zelf is gekoppeld, en laat de Kansspelwijzer op de website van de Kansspelautoriteit zien wie haar heeft.

Let op: een buitenlandse licentie komt niet in de plaats van de Nederlandse KOA-vergunning, ook als die uit een andere Europese lidstaat afkomstig is.

Vergelijken zonder stereotypen

Vergelijkingen tussen landen gaan vaak mis door generalisaties: het ene land als streng, het andere als soepel. Een eerlijker beeld ontstaat door per onderdeel te kijken, zoals toegang, reclame, bescherming en belasting, en per onderdeel te vragen wat een land precies heeft vastgelegd. Een regel die hard klinkt, kan door een andere regel worden verzacht, en andersom. Daarom is het verstandig om een buitenlandse bron als een beschrijving van dat land te lezen en niet als een uitspraak over de Nederlandse situatie. Ook de datum van een bron telt mee, omdat regels in veel landen regelmatig worden aangepast, en een beschrijving van enkele jaren geleden niet meer hoeft te kloppen.

Vragen die bij een buitenlandse bron passen:

1. Over welk land en welk jaar gaat de beschrijving?
2. Wordt de wet zelf geciteerd of alleen een samenvatting?
3. Gaat het om een regel, een beleidsvoornemen of een gebruik?
4. Welke instantie is daar de toezichthouder?

Ervaringen na enkele jaren

Het Nederlandse stelsel bestaat sinds 1 oktober 2021, en inmiddels zijn er ervaringen opgedaan. Volgens het onderzoek van het WODC uit 2024 is het streefpercentage voor kanalisatie, dus de mate waarin spelers terechtkomen bij aanbieders met een vergunning, in de kern bereikt. Een stelsel wordt daarmee op zijn doelen beoordeeld, en niet alleen op zijn regels, ook al blijft de kanalisatie maar een van de maatstaven.

Beleid blijft in beweging

Kansspelbeleid staat nergens stil. Wat in een land vandaag is vastgelegd, kan door nieuwe inzichten, onderzoek of technische ontwikkelingen worden bijgesteld, en dat geldt voor Nederland net zo goed als voor andere landen. Dat maakt vergelijkingen tijdelijk: ze beschrijven de situatie op een moment, en wie de actuele stand wil kennen, kan het beste terugvallen op de bron van de toezichthouder zelf. Het blijft de moeite waard om te zien hoe landen van elkaars ervaring leren, zonder dat een daarvan als maatstaf voor alle andere geldt.

Veelgestelde vragen

Waarom bepaalt elke lidstaat zijn eigen kansspelregels?

Het kansspelbeleid is grotendeels een nationale zaak. Elk land weegt zelf af hoeveel toegang, toezicht en bescherming het wil, en er bestaat geen Europese vergunning die overal geldt.

Volstaat een licentie uit een ander land in Nederland?

Nee. Voor online kansspelen aan Nederlandse spelers is een KOA-vergunning van de Kansspelautoriteit nodig, ook als het bedrijf elders in Europa al een licentie heeft.

Mag een bedrijf van buiten Europa een KOA-vergunning houden?

Een houder moet gevestigd zijn in de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte. Een bedrijf daarbuiten kan de vergunning dus niet houden.

In welke taal moeten spelregels zijn?

In het Nederlands, net als knoppen en spelinformatie. Alleen losse opmerkingen van een dealer in een livespel mogen in het Engels zijn.

Sinds wanneer geldt het verbod op sponsoring?

Sinds 1 juli 2025 mogen online aanbieders niet meer als sponsor optreden, ook niet in de sport. Ongerichte reclame was al sinds 1 juli 2023 verboden.

Wat zegt het WODC-onderzoek uit 2024?

Het onderzoek beoordeelt de kanalisatie en concludeert dat het streefpercentage in grote lijnen is bereikt. Het gaat om de mate waarin spelers bij aanbieders met een vergunning terechtkomen.